Wat jij kunt doen
… en veerkracht
… en ingrijpende jeugdervaringen
Wat het is
Jouw kalmte helpt kinderen reguleren
‘De natuur maakt me rustig’
‘Als ik aan veerkracht denk, dan denk ik aan de natuur, want daar word ik rustig van. Ook helpt het mij om met vrienden te praten. De rest gaat over mildheid en zachtheid. Ik heb de afgelopen jaren geleerd dat ik mild en lief voor mezelf mag zijn. Dat heeft ervoor gezorgd dat ik steeds meer in mijn eigen kracht ben gaan staan en steeds meer mezelf durf laten te zien. Vandaar die glitters 😊’ (Augeo Jongerentaskforce-lid Laura)
Lees ook het interview met Anne Marsman: ‘Laat een kind touwtjespringen’
Lichamelijke stressregulatie
‘Ik wist niet dat rustig ademhalen me zo goed kan helpen als ik me gestresst voel’ (ervaringsdeskundige Pien)
Kinderen kunnen leren hun lichaam tot rust te brengen, maar hebben daar begeleiding, oefening en veilige ervaringen voor nodig. Manieren waarop je daarbij kunt ondersteunen zijn:
Lees ook het artikel: 5x zo help je een kind rust vinden
Help kinderen ontdekken wat hun lijf nodig heeft: regelmatig eten, genoeg slapen, vrij spelen, bewegen, buiten zijn. Gezonde routines zijn belangrijk voor lichamelijk herstel.
Bouw aan lichaamsvriendelijke gewoontes
4.
Laat kinderen via spel en fantasie contact maken met hun lijf. Bijvoorbeeld: ‘Stel je voor dat je een dier bent dat zich veilig voelt – hoe beweegt dat?’, of ‘Voel je voeten als stevige boomwortels in de grond.’
Ademhalingsoefeningen (zoals ‘blaas de ballon op’ of ‘adem in als een bloem, uit als een kaars’).
Spierontspanning (spieren aanspannen en loslaten).
Beweging (springen, dansen, wandelen, wiebelen)
Rustmomenten (knuffelen, luisteren naar muziek, in een rustige hoek zitten)
Laat kinderen kennismaken met verschillende manieren die hun lichaam helpen ontspannen. Denk aan:
Oefen samen met ontspannende activiteiten
3.
Wat zie je op de plek? Welke kleuren, voorwerpen, etc.
Wie is er bij je?
Is het buiten of binnen?
Hoe ruikt de plek?
Wat hoor je op de plek?
Is het warm of koud?
Laat het kind nadenken over een plek – een echte of fantasieplek – waar het zich fijn en veilig voelt. En waar het zich (in gedachten) kan terugtrekken op een moeilijk moment. Laat het kind de plek tekenen of beschrijven. Vragen die je kan stellen:
Help een veilige plek creëren
2.
Vraag: ‘Wat voel je in je lijf als je gespannen bent?’, of ‘Waar voel je dat?’ Help kinderen onderscheid maken tussen spanning en ontspanning. Bijvoorbeeld door ze hun hartslag te laten voelen of spierkracht te laten checken.
Help het kind stress-signalen te herkennen
1.
Hoe kun je kinderen helpen bij lichamelijke stressregulatie?
Lichamelijke stressregulatie speelt een belangrijke rol in het versterken van veerkracht, vooral bij kinderen. Wanneer het lichaam ontspannen is, krijgt het brein het signaal dat de situatie veilig is. Een gevoel van veiligheid is een essentiële basis voor ontwikkeling: pas dan ontstaat er ruimte om te leren, te denken en nieuwe vaardigheden toe te passen.
Voor kinderen die regelmatig stress ervaren, is het extra belangrijk dat ze leren hoe ze hun lichaam kunnen helpen ontspannen. Door hiermee te oefenen kunnen kinderen sneller leren terugkeren naar een kalme toestand. Hun ‘stressraampje’ kan daardoor vergroten. Ze raken minder snel overprikkeld, reageren dan minder heftig en herstellen sneller. Dit helpt hen veerkrachtiger te functioneren in het dagelijks leven.
Daarnaast versterkt lichamelijke stressregulatie andere veerkracht-elementen. Het ondersteunt emotieregulatie, vergroot het denkvermogen (executieve functies) en maakt het makkelijker om in contact te blijven met anderen.
Hoe hangt dat samen met veerkrachtig functioneren?
Lees hier het wetenschappelijke artikel over stressregulatie
Als kinderen opgroeien in een langdurig stressvolle omgeving is hun stress-systeem vaak overactief. Hun brein en lichaam maken dan constant stresshormonen aan, ook als er geen gevaar dreigt. Zij zijn steeds op hun hoede en klaar om direct te kunnen vechten of vluchten. Hun lichaam kan niet goed schakelen tussen actie en ontspannen.
Door de voortdurende spanning in hun lichaam kunnen zij op verschillende niveaus klachten hebben. Veel van deze kinderen slapen door gevoelens van stress slecht. Het kost veel van hun energie om voortdurend alert te zijn. Er blijft dan minder energie over voor andere processen in hun lichaam, zoals de stofwisseling. Met als gevolg dat zij vaak moe kunnen zijn en allerlei andere psychosomatische klachten ontwikkelen zoals hoofdpijn, buikpijn. Bovendien hebben deze kinderen vaak minder energie om andere vaardigheden, zoals executieve functies, te leren en te gebruiken. Hun energie richt zich teveel op het in standhouden van hun overlevingsreactie.
Vaak hebben deze kinderen thuis onvoldoende geleerd hoe zij goed voor zichzelf kunnen zorgen en wat ervoor nodig is om echt goed te ontspannen. Regelmatig en gezond eten, op tijd gaan slapen, voldoende bewegen en leren ontspannen moeten zij dan nog leren als zij ouder zijn.
Ingrijpende jeugdervaringen en lichamelijke stressregulatie
Als je lichaam zich ontspant, voel je je mentaal vaak ook rustiger. Daardoor ontstaat ruimte om nieuwe vaardigheden te leren. Bovendien helpt lichamelijke stressregulatie om je ‘stressraampje’ te vergroten; doordat je je zenuwstelsel traint sneller en soepeler terug te keren naar een kalme staat kan je meer stress aan zonder overweldigd te raken.
Wat is lichamelijke stressregulatie?
bijvoorbeeld door bewust ademhalen, bewegen of door spierontspanningsoefeningen. Het kan namelijk zijn dat je dénkt dat je ontspannen bent, maar dat je lichaam nog gespannen is, steeds klaar om in actie te komen.
manieren vindt om je zenuwstelsel tot rust te brengen,
3.
bijvoorbeeld welke sensaties je in je lichaam voelt, waar je die voelt en hoe sterk die zijn.
herkent wat je in je lichaam voelt bij hevige stress;
1.
bijvoorbeeld door een paar tellen aandacht te geven aan de sensaties in je lichaam en tegen jezelf te zeggen dat die er mogen zijn.
deze gevoelens bewust ervaart en leert accepteren;
2.
Lichamelijke stressregulatie betekent dat je gevoelens van stress – emotioneel en lichamelijk – kan herkennen en kan verminderen. Bij gevaar of hevige stress maakt het lichaam automatisch stresshormonen aan die je voorbereiden om te vechten, vluchten of te bevriezen. Je hartslag versnelt, je spieren spannen zich aan, je gaat sneller ademen.
Om die lichamelijke processen weer te normaliseren, is het belangrijk dat je je zenuwstelsel kunt ontspannen. Dat is een actief proces: spanning verdwijnt niet vanzelf uit je lichaam als je gaat ‘relaxen’ of niets doen. Je zenuwstelsel moet eerst voelen dat het echt veilig is, dat het gevaar is geweken, voordat het kan ontspannen.
Daarvoor is het nodig dat je
Regulerende vaardigheden
Emotieregulatie
Om goed met stress en tegenslag te kunnen omgaan is het belangrijk dat je lichamelijk kan ontspannen. Als een kind veel stress ervaart, hopen stresshormonen zich op in het lichaam. Door te ontspannen kunnen de stresshormonen het lichaam verlaten en heeft het kind ruimte om zich verder te ontwikkelen.
Animatie over de impact van stress
Emotieregulatie
‘Ik wist niet dat rustig ademhalen me zo goed kan helpen als ik me gestresst voel’ (ervaringsdeskundige Pien)
Kinderen kunnen leren hun lichaam tot rust te brengen, maar hebben daar begeleiding, oefening en veilige ervaringen voor nodig. Manieren waarop je daarbij kunt ondersteunen zijn:
Lees ook het artikel: 5x zo help je een kind rust vinden
Help kinderen ontdekken wat hun lijf nodig heeft: regelmatig eten, genoeg slapen, vrij spelen, bewegen, buiten zijn. Gezonde routines zijn belangrijk voor lichamelijk herstel.
Bouw aan lichaamsvriendelijke gewoontes
4.
Laat kinderen via spel en fantasie contact maken met hun lijf. Bijvoorbeeld: ‘Stel je voor dat je een dier bent dat zich veilig voelt – hoe beweegt dat?’, of ‘Voel je voeten als stevige boomwortels in de grond.’
Ademhalingsoefeningen (zoals ‘blaas de ballon op’ of ‘adem in als een bloem, uit als een kaars’).
Spierontspanning (spieren aanspannen en loslaten).
Beweging (springen, dansen, wandelen, wiebelen)
Rustmomenten (knuffelen, luisteren naar muziek, in een rustige hoek zitten)
Laat kinderen kennismaken met verschillende manieren die hun lichaam helpen ontspannen. Denk aan:
Oefen samen met ontspannende activiteiten
3.
Wat zie je op de plek? Welke kleuren, voorwerpen, etc.
Wie is er bij je?
Is het buiten of binnen?
Hoe ruikt de plek?
Wat hoor je op de plek?
Is het warm of koud?
Laat het kind nadenken over een plek – een echte of fantasieplek – waar het zich fijn en veilig voelt. En waar het zich (in gedachten) kan terugtrekken op een moeilijk moment. Laat het kind de plek tekenen of beschrijven. Vragen die je kan stellen:
Help een veilige plek creëren
2.
Vraag: ‘Wat voel je in je lijf als je gespannen bent?’, of ‘Waar voel je dat?’ Help kinderen onderscheid maken tussen spanning en ontspanning. Bijvoorbeeld door ze hun hartslag te laten voelen of spierkracht te laten checken.
Help het kind stress-signalen te herkennen
1.
Hoe kun je kinderen helpen bij lichamelijke stressregulatie?
Jouw kalmte helpt kinderen reguleren
Regulerende vaardigheden
‘De natuur maakt me rustig’
‘Als ik aan veerkracht denk, dan denk ik aan de natuur, want daar word ik rustig van. Ook helpt het mij om met vrienden te praten. De rest gaat over mildheid en zachtheid. Ik heb de afgelopen jaren geleerd dat ik mild en lief voor mezelf mag zijn. Dat heeft ervoor gezorgd dat ik steeds meer in mijn eigen kracht ben gaan staan en steeds meer mezelf durf laten te zien. Vandaar die glitters 😊’ (Augeo Jongerentaskforce-lid Laura)
Lees ook het interview met Anne Marsman: ‘Laat een kind touwtjespringen’
Lichamelijke stressregulatie speelt een belangrijke rol in het versterken van veerkracht, vooral bij kinderen. Wanneer het lichaam ontspannen is, krijgt het brein het signaal dat de situatie veilig is. Een gevoel van veiligheid is een essentiële basis voor ontwikkeling: pas dan ontstaat er ruimte om te leren, te denken en nieuwe vaardigheden toe te passen.
Voor kinderen die regelmatig stress ervaren, is het extra belangrijk dat ze leren hoe ze hun lichaam kunnen helpen ontspannen. Door hiermee te oefenen kunnen kinderen sneller leren terugkeren naar een kalme toestand. Hun ‘stressraampje’ kan daardoor vergroten. Ze raken minder snel overprikkeld, reageren dan minder heftig en herstellen sneller. Dit helpt hen veerkrachtiger te functioneren in het dagelijks leven.
Daarnaast versterkt lichamelijke stressregulatie andere veerkracht-elementen. Het ondersteunt emotieregulatie, vergroot het denkvermogen (executieve functies) en maakt het makkelijker om in contact te blijven met anderen.
Hoe hangt dat samen met veerkrachtig functioneren?
Lees hier het wetenschappelijke artikel over stressregulatie
Animatie over de impact van stress
Als je lichaam zich ontspant, voel je je mentaal vaak ook rustiger. Daardoor ontstaat ruimte om nieuwe vaardigheden te leren. Bovendien helpt lichamelijke stressregulatie om je ‘stressraampje’ te vergroten; doordat je je zenuwstelsel traint sneller en soepeler terug te keren naar een kalme staat kan je meer stress aan zonder overweldigd te raken.
Wat is lichamelijke stressregulatie?
bijvoorbeeld door bewust ademhalen, bewegen of door spierontspanningsoefeningen. Het kan namelijk zijn dat je dénkt dat je ontspannen bent, maar dat je lichaam nog gespannen is, steeds klaar om in actie te komen.
manieren vindt om je zenuwstelsel tot rust te brengen,
3.
bijvoorbeeld welke sensaties je in je lichaam voelt, waar je die voelt en hoe sterk die zijn.
herkent wat je in je lichaam voelt bij hevige stress;
1.
bijvoorbeeld door een paar tellen aandacht te geven aan de sensaties in je lichaam en tegen jezelf te zeggen dat die er mogen zijn.
deze gevoelens bewust ervaart en leert accepteren;
2.
Lichamelijke stressregulatie betekent dat je gevoelens van stress – emotioneel en lichamelijk – kan herkennen en kan verminderen. Bij gevaar of hevige stress maakt het lichaam automatisch stresshormonen aan die je voorbereiden om te vechten, vluchten of te bevriezen. Je hartslag versnelt, je spieren spannen zich aan, je gaat sneller ademen.
Om die lichamelijke processen weer te normaliseren, is het belangrijk dat je je zenuwstelsel kunt ontspannen. Dat is een actief proces: spanning verdwijnt niet vanzelf uit je lichaam als je gaat ‘relaxen’ of niets doen. Je zenuwstelsel moet eerst voelen dat het echt veilig is, dat het gevaar is geweken, voordat het kan ontspannen.
Daarvoor is het nodig dat je
Als kinderen opgroeien in een langdurig stressvolle omgeving is hun stress-systeem vaak overactief. Hun brein en lichaam maken dan constant stresshormonen aan, ook als er geen gevaar dreigt. Zij zijn steeds op hun hoede en klaar om direct te kunnen vechten of vluchten. Hun lichaam kan niet goed schakelen tussen actie en ontspannen.
Door de voortdurende spanning in hun lichaam kunnen zij op verschillende niveaus klachten hebben. Veel van deze kinderen slapen door gevoelens van stress slecht. Het kost veel van hun energie om voortdurend alert te zijn. Er blijft dan minder energie over voor andere processen in hun lichaam, zoals de stofwisseling. Met als gevolg dat zij vaak moe kunnen zijn en allerlei andere psychosomatische klachten ontwikkelen zoals hoofdpijn, buikpijn. Bovendien hebben deze kinderen vaak minder energie om andere vaardigheden, zoals executieve functies, te leren en te gebruiken. Hun energie richt zich teveel op het in standhouden van hun overlevingsreactie.
Vaak hebben deze kinderen thuis onvoldoende geleerd hoe zij goed voor zichzelf kunnen zorgen en wat ervoor nodig is om echt goed te ontspannen. Regelmatig en gezond eten, op tijd gaan slapen, voldoende bewegen en leren ontspannen moeten zij dan nog leren als zij ouder zijn.
Ingrijpende jeugdervaringen en lichamelijke stressregulatie
Om goed met stress en tegenslag te kunnen omgaan is het belangrijk dat je lichamelijk kan ontspannen. Als een kind veel stress ervaart, hopen stresshormonen zich op in het lichaam. Door te ontspannen kunnen de stresshormonen het lichaam verlaten en heeft het kind ruimte om zich verder te ontwikkelen.
Lichamelijke stressregulatie
